SEMANTIC WEB


وب معنایی (معانی‌گرا و معانی‌نگر نیز نامیده شده (Semantic web) را می‌‌شود فضایی جهانی از جنس محاسبات هوشمند ماشینی تصوّر کرد که در آن تمامی کتاب‌ها، کتاب‌خانه‌ها دانشها، دانش‌نامه‌ها و دانشگاه ها پایگاه‌های دانش‌ -( Knowledge bases) به صورتی معنی‌گرا و با توانایی درک مفهومی همدیگر در کنار هم قرار خواهند گرفت. آقاي Tim Berners-Lee، که معروف به پدر وب است، آينده وب را بصورتي بيان کرده که بر خلاف وب کنوني فقط توسط انسانها قابل فهم نباشد بلکه توسط ماشين ها نيز قابل درک و پردازش است. ايده وب معنايي نيز از همين نکته منشا مي گيرد. در زير سه تعريف مختلف از وب معنايي ارائه شده است: پروژه اي با هدف ايجاد رسانه اي جهاني براي رد و بدل کردن اطلاعات بصورتي که براي کامپيوتر قابل فهم و پردازش باشد. وب معنايي، شبکه اي از اطلاعات در مقياس جهاني است به نحوي است که پردازش آنها توسط ماشين ها به سادگي امکان پذير است. وب معنايي شامل داده هاي هوشمند وب است که توسط ماشين ها قابل پردازش است. هر چند نزدیکی به تحقّقّ ایجاد چنان فضایی محتاج پیشرفت‌هایی جدید و کلّی‌نگرانه در بسیاری از زمینه‌های مهندسی، ریاضی، هوش مصنوعی، و به ویژه در زبان‌شناسی، فلسفه، و بسیاری از معارف دیگر انسانی خواهد بود، گام‌های اوّلیّه در این سمت برداشته شده است BERNERS – LEE اولین شخصى است که اعتراف مى کند که شبکه جهانى کامپیوتر WWW مکانى است که به سختى مى توان در آنجا کارهایى را انجام داد، زیرا موتور پژوهشى شما – حتى با دشوارى بسیار – مى تواند بین یک شماره تلفن یایک کدپستى تفاوتى را قایل شود. مثلا در یک کامپیوتر که یک سایت مسافرتى را بررسى مى کند، زمان حرکت “۰۹:۰۵ AM “صبح به سادگى مى تواند ۵۰:۹۰ دلار استرالیایى معنى شود. ولى در شبکه هوشمند ( SEMANTIC WEB) به لغات با استفاده از یک زبان که XML نامیده مى شود، بر چسب زده شده، از اینرو، کامپیوترها مى توانند تشخیص دهند که معناى لغت هاچیست. نرم افزارهاى هوشمند که واسطه یا عامل ( AGENTS ) نامیده مى شوند، مى توانند معناى لغت و عقب و جلو بودن لغات را تشخیص دهند. دو سال قبل، BERNERS – LEE ، شخصیت هاى سختکوش صنعت کامپیوتر در کنسرسیوم W3C را متقاعد کرد که بایدبه گسترش SEMANTIC WEB اقدام کنند و به این ترتیب، قبل از سال ۱۹۹۸ آنان را متقاعد ساخت که زبان ویژه اى موسوم به زبان علامت گذارنده توسعه پذیر XML ( EXTENSIBLE MARKUP LANGUAGE ) ،را تصویب کنند. این زبان،زبانى است مرکب از کاراکترها یا سمبول هاى قابل تغییر براى استفاده متن مورد نظر، و در عین حال، زبانى خواهد بودمخصوص شبکه. SMARR در این زمینه توضیح مى دهد: ” TIM در حفظ و هدایت XML در میان شخصیت هاى W3C کاربسیار بزرگى را انجام داده است.” درحال حاضر،حدود۳۰۰شرکت از نرم افزار XML شرکت” OPEN APPLICATIONS GROUP “OAGI INC ” استفاده مى کنند و OAGI پیش بینى مى کند که تعداد استفاده کنندگان از این نرم افزار به دو برابر برسد. مثالی عینی از کاربرد SEMANTIC WEB -1خانم JANE از عامل یا واسطه خود کمک مى طلبد: خانم JANE یک مسافرت به فیجى را طرح ریزى مى کند. شبکه هوشمند ( SEMANTIC WEB ) کامپیوتر مى تواند برنامه هاى لازم را در این زمینه تنظیم کند. عامل یا واسطه مسافرت که تماما از کد نرم افزارى ساخته شده، جستجو در وب را آغاز مى کند و تمام اطلاعات مربوط در رابطه با جداول زمانى خطوط هوایى، قیمت آپارتمان هاى شخصى، و کیفیت هاى خوب سواحل قابل استفاده براى شنا را جمع آورى مى کند و JANE هم بابلیطهاى دیجیتالى در دست خود بر مى گردد. ۲ – عامل وب با قابلیت تشخیص معنا : ( SEMANTIC WEB ) اولین توقفگاه این عامل هوشمند، جایى است موسوم به یک مخزن مجازى. عامل یا واسطه JANE ، یک کتابخانه مجازى است که اصطلاحات و تعاریفى که توسط خطوط هوایى،شرکت هاى حمل و نقل دریایى، آژانس هاى مسکن، و خدمات اجاره اتومبیل به کار مى رود، به آن داده مى شود. این عامل هم بلافاصله اصطلاحات را تشخیص مى دهد و در خود ذخیره مى کند و از هرگونه توضیحى که به این شبکه داده مى شود، اززبانى استفاده مى کند که آنرا اصطلاحا XML مى گویند و با این زبان هرگونه شرحى را دقیقا شناسایى مى کند و تشخیص مى دهد. هنگامى که این عامل، علایمى مانند “زمان ورود” را شناسایى مى کند، مى تواند نیازهاى اطلاعاتى لازم را فراهم آورد. ۳ – رفتن عامل به دیدار نماینده خط هوایى: زمانى که این عامل هوشمند اطلاعات لازم را دریافت کرد و به اصطلاح مسلح شد، با عوامل نرم افزارى شبکه هاى کامپیوترى خطوط هوایى مختلف تماس مى گیرد و وارد مذاکره مى شود و بدین ترتیب،علاوه بر یادگیرى اطلاعاتى در مورد قیمت بلیطها و جداول زمانى پروازها، اطلاعات جزیى در رابطه با طرق دیگر مسافرت مانند سفر با کشتى هاى گردشى و دریایى را نیز اخذ مى نماید. ۴ – مکان مناسب براى اقامت: بعد از ساختن اسکلت بندى ها در مورد طرق مختلف مسافرت، عامل یا واسطه، مجددا به ذخایر داده هاى دریافتى خود مراجعه مى کند و معانى مربوط به اجاره آپارتمان هاى شخصى را مورد مطالعه قرار مى دهد.سپس با سرعت به شبکه هاى کامپیوترى آژانس هاى مسکن در کشور فیجى رفته و به استراحتگاه هایى که مربوط به مسکن و امور مربوط به املاک در فیجى هستند و یا به استراحتگاه هاى به اصطلاح “زنجیره اى” و براساس اشتراک زمانى اجاره داده مى شوند، مراجعه مى کند. از آنجایى که درخواست خانم JANE حاوى لغات “خانه ( HOUSE ) “و “آپارتمان هاى شخصى ( CONDO ) “مى باشد، این عامل یا واسطه مى داند که باید هر نوع پیشنهاد مربوط به هتل ها را که شامل آشپزخانه نمى شود، نادیده بگیرد. ۵ – زمان کاهش گزینش ها: نکته هایى که اینک گزینش مى شود، انتخاب چند خانه مسکونى اجارى است، و کامپیوتر بامهارت قابل توجهى، چندین هزار از این داده ها را با یکدیگر ترکیب مى کند، ولى خانم JANE زمان کافى براى مطالعه همه این اطلاعات پیشنهادى را ندارد. اما جاى نگرانى نیست، چون عامل یا واسطه این کار را هم انجام مى دهد و در یک زمان بسیار کوتاه، تمامى امکانات پیشنهادى را براساس اولویت ها تعیین و طبقه بندى مى کند و از میان آنها پنج انتخاب را گزینش کرده و به خانم JANE ارایه مى دهد. ۶ – خانم JANE تصمیم مى گیرد: خانم JANE سفر هوایى را به سفر دریایى ترجیح مى دهد. بنابراین، عامل یا واسطه،براى تمام کردن معامله به درون وب غوطه ور مى شود. این عامل یا واسطه برخى از رزرواسیون ها را حذف مى کند و بقیه راپس از تایید – براى مثال، به عامل یا واسطه نرم افزارهاى خط هوایى UNITED AIRLINES – تحویل مى دهد. عامل یاواسطه نرم افزارى مربوط، معامله را براى اجاره یک آپارتمان شخصى به پایان مى برد و بدون معطلى، از آنجا که نوع اتومبیل مورد علاقه خانم JANE را مى داند، یک اتومبیل هم براى او رزرو مى کند. لازم به یادآوریست که بدون کوشش هاى عمیق آقاى BERNERS – LEE ، شبکه اى که امروزه در محل CERN مستقرمى باشد، غیرممکن بود که وجود داشته باشد. او این موفقیت را دقیقا و علنا با مخالفت هاى خود در رویارویى با مدیران ارشدحاکم به دست آورد. سرانجام، وى با پشتکار خستگى ناپذیر خود و با استفاده از زبان معنایى موسوم به XML توانست یک موفقیت جهانى را براى خود کسب کند. این زبان ( HTML ) HYPER TEXT MARKFUL LANGUAGE صرفا ، ظاهر یک صفحه وب رامشخص مى کند: چه رنگ هایى در کجا استفاده شوند؟سایز اطلاعات تایپ شده چقدر باشد؟و اجزا و عناصرگرافیکى در کجا گذاشته شوند؟براى یک پژوهشگر شبکه ، ( WEB BROWSER ) یا بیشتر برنامه هاى کامپیوترى دیگر، این لغات و اعداد فقط “خطوط کوتاه وموج دار بى معنایى” مى باشند. کامپیوترهایى که یک صفحه شبکه را تشریح و تجزیه و ترکیب مى کنند، نمى توانند بدون هیچ نوع نشانه اى معین کنند که لغت “خرید” ( BUY ) یک اسم است یا یک فعل؟یا عدد “۲۰۰۳۱″ یک کدپستى است، یا یک قیمت؟در مقابل آن، برچسب هاى XML وب را با معنا اشباع مى کنند. مثال هایى از این قبیل مى تواند برچسب هایى مانندشماره شناسایى بیمار ، ( PATIENT ID ) نام دارو ( DRUG NAME ) و تاثیرات متقابل شناخته شده KNOWN) INTERACTION) براى استفاده در یادداشت هاى پزشکى باشند. برچسب “نام” ( NAME ) با قسمت هاى مرتبط با یادداشت ها به صورت ارتباط مستقیم ( ONLINE ) که خود نیز با XML کد شده، پیوندهایى خواهد داشت، و “تاثیرات متقابل” به داروهاى دیگرى که با معالجه و مداوا، تداخل پیدا مى کند، اشاره خواهند داشت. سپس، زمانى که یک دکتر یک نسخه را نسنجیده برروى یک کامپیوتر قرار دهد، یک عامل یا واسطه نرم افزارى مى تواند تشخیص دهد که دارو براى بیمارى تشخیص داده شده مناسب است یا نه. هم چنین، سابقه بیمار را چک کرده، ملاحظه کند که آیا بیمار در حال استفاده از چه داروهاى دیگرى مى باشد، و تعیین مى کند که آیا امکان دارد که هر کدام از آن داروها با نسخه جدید تداخل پیدا کنند یا خیر؟ در حال حاضر، یک گروه از محققان در صنایع و دانشگاه ها، با اداره افراد کار آزموده VETERANS ) ADMINISTRATION )وکتابخانه عمومى پزشکى در حال پژوهش بر روى چنین طرح هایى مى باشند. نتیجه گیری در پایان باید گفت این موضوع یک سیر تکاملی پایدار است که در حال حاضر یک حالت هنری است. من فکر می‎کنم که SEMANTIC WEB نوید دهنده یک آینده زیبا است که ما شکوه و افتخار آن را در آینده خواهیم دانست. اما در حال حاضر آنچه لازم است توسعه پایدار آن است که ما را در غلبه بر Web موفق گرداند. بنابراینSEMATIC WEB فازسومی است که آنچه در آن مهم است داده های هستند چه ساخت یافته چه ساخت نایافته و چگونگی به کارگیری وب برای دسترسی به آنها نه فقط برخی از داده های بلکه تمام آنها .اگر وب اولیه یک ابراز ارتباطی برای توده ها بودSEMANTIC WEB چیزی است که هرگز توده ها نخواهند دانست که در واقع در حال استفاده از آن هستند.از نقطه نظر تاثیر وب معنایی هر آنچه که داریم را مفیدتر خواهد کرد ودر کل تعبیر آقای LEE از کاربرد SEMANTIC WEB در سالگرد W3C این بود که: آنچه اهمیت دارد مردم اند نه فن آوری!